schilder: Pieter Nason (1611–1689)
Jacoba van Liere 1651–1693
Het schilderij van Jacoba van Liere dat in de eetkamer van Kasteel Duivenvoorde hangt heeft mij altijd geïntrigeerd. Lijkt het de ene keer of ze de toeschouwer vragend aan kijkt, de andere keer schijnt ze iets te willen beweren, iets dat toch voor iedereen duidelijk moet zijn.
Dit schilderij is in 1671 gemaakt toen zij misschien al zwanger was van haar derde zoon Jan Gerrit (1672–1723), die in februari 1672 geboren werd. Gaf die zwangerschap haar die speciale uitstraling, of was het misschien de situatie in het land, waar de staat radeloos aan het worden was en de koude in de winter extreem?
Jacoba’s vader, Willem van Liere, heer van Oosterhout (1620–1654) was van een oud Vlaams adellijk geslacht en haar moeder Maria van Reigersberg (1628–1673) kwam uit Zeeland, uit een niet adellijke familie. De mannen in haar familie gingen studeren, maakten buitenlandse reizen. De beste vriend van Maria’s vader, Pieter van Reigersberg, was Hugo de Groot. Later zou hij met diens zuster trouwen.
In 1654, Jacoba was toen een jaar, en haar broer Willem twee jaar oud, kocht hun vader de hoge heerlijkheid van de beide Catwijcken en het Sant. De familie ging in Katwijk wonen, waar hij een half jaar later stierf. Maria van Liere werd vrouwe van de beide Catwijcken en het Sant en heeft die taak met verve vervuld.
Willem werd begraven in de protestantse kerk in Katwijk aan de Rijn. Maria liet door de beroemdste beeldhouwer van die tijd, Rombout Verhulst (1624–1698), een grafmonument voor hem maken dat zijn weerga niet vond in de Republiek.
De beroemdste architect Pieter Post (1608–1669) moest een huis voor haar ontwerpen op het Sant. De beroemdste schilder van die dagen, Adriaan Hanneman (1604–1671), schilderde haar en de twee kinderen in pronkgewaad.
In 1662 kocht Maria het huis Lange Voorhout nr. 56, waar thans Hotel Des Indes is gevestigd.
Deze kei was Jacoba’s moeder.
Van Jacoba zelf weten we niet veel persoonlijks.
Zij trouwde met Jacob van Wassenaer op 19 september 1668 in Voorschoten. Zij was toen waarschijnlijk net zestien, hij negentien jaar oud.
Een jaar later werd hun eerste zoon Arent geborenen, na hem kwamen nog twaalf kinderen, allen te Den Haag geboren. Vier van die kinderen zijn jong gestorven. Maria van Reigersberg stierf in 1673. Jacoba heeft dus op haar 22ste haar moeder al moeten missen.
Op kasteel Duivenvoorde pronkt een prachtig vrolijk en ook uniek schilderij van de vijf eerste kinderen van Jacob en Jacoba. Een engeltje zweeft in de lucht. Er is een klein meisje bij. Dat moet Anna Maria zijn die in 1675 geboren was en op dat schilderij ongeveer twee jaar moet zijn geweest.
De kinderen zijn prachtig aangekleed in ridders-, jagersen herderskleren.
Je vraagt je af of Jacoba dit schilderij zo heeft bedacht, en of zij, net als haar moeder, de gave had om kunstenaars te inspireren.
Op veertigjarige leeftijd is zij gestorven, vermoedelijk in het kraambed.