schilder: Pieter Nason (1611–1689)
Frederik Willem van Wassenaer 1658–1703
Frederik Willem, geboren op huis Duivenvoorde in Voorschoten, was het zesde kind van zijn ouders, maar van de vijf kinderen voor hem waren er vier gestorven, voor of kort na de geboorte. Alleen zijn broer Jacob was er nog, negen jaar ouder dan hij. Toen Frederik Willem een jaar oud was werd zijn zusje Geertruyd Anna geboren.
In 1661 kochten zijn ouders de heerlijkheid Rosande voor hem. Een stuk land en een huis gelegen ten zuidoosten van Oosterbeek.
Een jaar later stierf zijn moeder.
Frederik Willem werd in 1677, nauwelijks negentien jaar oud, kapitein bij het regiment gardes te voet, het regiment van de stadhouder zelf, een eervolle benoeming. De oorlog tegen de Fransen was toen nog aan de gang en hij kon dus nog een jaar met de stadhouder tegen de Fransen meevechten tot in 1678 de Vrede van Nijmegen werd gesloten.
In mei 1683 trouwde hij met Maria van Leyden van Leeuwen, die een jaar jonger was dan hij. Zij kwam uit een beroemd Leids regentengeslacht en was geboren en getogen aan Rapenburg 48.
Haar vader had zijn hele gezin met de acht kinderen (Maria was de oudste) laten schilderen door de toen beroemde hofschilder Daniel Mijtens II (1644–1688). Dat portret hangt thans in het Rijksmuseum te Amsterdam.
In 1685 was Jacobus II koning van Engeland geworden. Hij was katholiek en leek de katholieken in zijn land boven de protestanten te begunstigen.
In hetzelfde jaar had Lodewijk XIV, het Edict van Nantes herroepen. Een stroom Franse hugenoten was het land ontvlucht en naar de Republiek en naar Engeland gekomen.
Toen het leek dat Jacobus II een verbond met de Franse koning Lodewijk XIV, met diens eeuwige landhonger, aan wilde gaan gaven de Staten Generaal de stadhouder toestemming voor de invasie van Engeland. En zo trok Willem III in 1688 met zijn leger en gevolg naar Engeland om Jacobus te verdrijven en de Engelse troon voor hem zelf en zijn vrouw Mary, dochter van Jacobus II, op te eisen, in wat de ‘Glorious Revoution’ werd genoemd.
Frederik Willem ging met zijn regiment zeker mee met de stadhouder. Zijn neef Willem (1670–1719), de tweede zoon van zijn broer Jacob, was waarschijnlijk bij hem. De band tussen oom en neef moet hecht geweest zijn. Willem heeft later zijn tweede zoon, geboren in 1701, Frederik Hendrik genoemd. Frederik Willem werd de peter van dit kind.
Eerder in 1688 was Lodewijk XIV de Palts in Duitsland binnengetrokken.
De Oostenrijkse keizer Leopold, Karel II de koning van Spanje, Karel XI de koning van Zweden, Maximiliaan de Beierse koning en de Duitse Staten Pruisen-Brandenburg en Lotharingen sloten een verbond tegen hem, de zogenaamde Liga van Augsburg. Het volgende jaar werden Engeland en de Republiek hier ook bij betrokken. Een grote Europese oorlog was losgebarsten die negen jaar zou duren.
John Churchill, eerste hertog van Malborough en vriend van Willem III, werd de opperbevelhebber van de legers van de geallieerden.
Deze oorlog werd voornamelijk uitgevochten in de Spaanse Nederlanden met gruwelijke veldslagen en zware verliezen aan beide zijden: bij Neerwinden in 1693 met 9000 Franse en 19.000 geallieerde doden en gewonden, of bij Fleurus in 1794 en bij vele andere plaatsen. Oom en neef waren er bij. Pas in 1697 werd de Vrede van Rijswijk gesloten.
Frederik Willem heeft deze oorlog niet tot het einde meegemaakt want in 1695 werd hij benoemd tot baljuw van Hulst en Hulsterambacht. Dit was een nogal geïso- leerd gebied aan de grens bij Vlaanderen dat in 1645 in handen was gekomen van de Republiek. Sindsdien was de katholieke godsdienst daar verboden.
De baljuw moest er eertijds op toezien dat deze wet gehandhaafd bleef en indien nodig moest hij strenge straffen uitdelen. Is Frederik Willem streng geweest is, of heeft de invloed van zijn katholieke moeder of van zijn vrouw uit de stad van het ‘presidium libertatis’ hem mild doen zijn?
Zijn vrouw stierf in september 1702 en in augustus van het volgende jaar berichtte de raadspensionaris Antoni Heinsius:
‘huyder bekomen wij hier tijding dat den heer van Wassenaer, broeder van den heer van Duvenoorde tot Hulst in een colyck is comen te overlijden geen den laetste hier seer affligeert’.1)
Arent IX volgde in datzelfde jaar zijn op als baljuw van Hulst en Hulsterambacht. Hij was toen 34 jaar oud.
NOOT
1 Veenendaal Briefwisseling van Anthonie Heinsenius: 163