Bredero het Edelste, Wassenaer het Oudste, Egmond het Rijkste en Arkel de Stoutste….
Wie herinnert zich wellicht deze regel uit een vers van Fulco de Minstreel in het gelijknamige boek van C. Joh. Kievit? Bredero, Egmond en Arkel waren beroemde namen uit de middeleeuwen, maar al eeuwen uitgestorven, net als overigens Teijlingen, IJsselstein, Abcoude, van Amstel, noem maar op. In 2000 is van al die namen nog één familie over, Van Wassenaer. Een familie van betrekkelijk gewone mensen, met gewone banen en gewone gezinnen. Vroeger was dat anders.
3 november 1200 – Het begin
In het jaar 1200, op 3 november, wordt in een oorkonde van Graaf Dirk VII – een verdrag dat hij met Hendrik I van Brabant sloot – Philips van Wassenaer – vermeld als “Philippus de Wasnare”- als getuige genoemd. Philips is dan reeds een zeer machtig heer in het Graafschap Holland. Sindsdien spelen leden van deze Hollandse adellijke familie een belangrijke – gedocumenteerde – rol als grootgrondbezitters, als bestuurders op lokaal, regionaal en landelijk niveau, als militairen, als diplomaten, als “watermanagers” en – naar eerst veel later is gebleken – als componist. Unico Wilhelm Graaf van Wassenaer, een bekend diplomaat bleek, door onderzoek van Prof. A. Dunning gepubliceerd in 1980, de componist te zijn van de 6 Concerti Armonici. Die tot dan toe aan Pergolesi waren toegeschreven. Zijn grootvader was Jacob van Wassenaer van Obdam, die in 1665 voor de rede van Lowestoft tegen de Engelsen sneuvelde.
Wie ook bijzondere aandacht verdient is Willem van Duvenvoorde, bijgenaamd Willem Snickerieme, die leefde van 1290 – 1353, een bastaardzoon van Philips van Duvenvoorde. Philips van Duvenvoorde was een zoon van Jan van Duvenvoorde, stamvader van de tak Polanen van het geslacht Wassenaar. Hij zou met recht de Bill Gates van de Middeleeuwen kunnen worden genoemd. Hij zou een van de grondleggers worden van het fortuin van de Nassau’s. Over hem is in 2000 het boek “In de Schaduw van de Avond” van de schrijfster Eva Bentis verschenen.
November 2000 – Het vervolg
Vanaf 16 november 2000 tot 18 februari 2001 is naar aanleiding van dit feit in het Haags Historisch Museum een tentoonstelling gehouden onder de titel “Heren van Stand, 800 jaar adelsgeschiedenis”. Op 30 mei 2001 verscheen in de Hollandse Historische Reeks een boek waaraan gezaghebbende auteurs als Dr. Joh. Aalbers, dr. M.J. van Gent, Prof. Dr. S. Groenveld. Dr. A. Janse en Dr. Y.Kuiper, ieder een eigen tijdvak beschrijvende, hun medewerking verleenden. Dit boek beschrijft, met als rode draad de geschiedenis van het geslacht Van Wassenaer, 800 jaar adelsgeschiedenis, overlevingsstrategieën, bestuursfuncties, zwakheden en sterktes, huwelijken, politieke keuzes, opkomst en ondergang van heerlijke rechten. Het boek en de tentoonstelling geven een prachtige indruk van de geschiedenis van Nederland, bezien van uit een 800 jaar oude elite. Vervolgens werden in de periode april – augustus speciale rondleidingen geopend op het Kasteel Duivenvoorde te Voorschoten en Kasteel Twickel te Delden (mei – juni). En, om de herinnering aan Unico van Wassenaer kracht bij te zetten, vond van 14 tot 18 november 2000 te Den Haag het tweejaarlijkse, inmiddels 11e Internationale Van Wassenaer Concours voor Ensembles Oude Muziek plaats, een evenement met een concours en diverse concerten op historische locaties. Ook is inmiddels de inventarisatie van de Wassenaer archieven door het Algemeen Rijksarchief afgerond. Nadere mededelingen daarover volgen op deze site.